خراساني عبد الرزّاق به اين مطلب - واز جمله أبو عبد الرّحمن سلمى « 1 » وشهاب الدّين سهروردى كه خود دو نامه پرداخت - « 2 » جدّىتر از نگرش وتوجّه اندلسيان ومصريان بوده است . از ديگر امتيازات كاشاني تقويت مباني علمي تصوّف از راه اصطياد آن از متن وحى است . تفسير تأويلى أو بر قرآن كريم هم نشان‌دهندهء مطابقت كلام اللّه با آراء ايشان است وهم جاى جاى نشان‌دهندهء لطائفى است كه از معاني اجزاء اين كتاب بلند ونحوهء ارتباط واتّصال آنها با يكديگر بدست مىآيد . وسرانجام مىبايد از جنبهء « راهنما نگارى » أو ياد كنيم كه كاشاني بدون شك در اين حيطه يگانه است وهيچ يك از نامبرداران انديشهء خانقاهى در سراسر حوزهء تمدن اسلامى - وحتّى خود شيخ أكبر هم - درخشش أو را ندارد . تدوين كتاب بزرگ « لطائف الاعلام في إشارات أهل الالهام » وگزينهء ارزشمندى كه به نام « اصطلاحات الصّوفية » از آن پرداخت ، كليدى براي فهم مرادات صوفيان بدست داد وراهنمائى شد تا هم در درك منازل سلوك عملي وهم در تبيين مفاهيم علمي خانقاهى بكار آيد « 3 » . با توجّه به آنچه گفته آمد وبا نگرش به پنج اثر اصلى أو در مىيابيم كه كاشاني در درك هماهنگ مباني هر دو مكتب تصوّف وارائهء صورتي جامع از آن دو - كه در برگيرندهء عناصر هر دو مكتب باشد - يگانه است وپس از دوران كمال اين دو مدرسه بىنظير ؛ هر چند أو را از جنبهء تدوين راهنمائى كه در فهم سخنان ونظرگاههاى خانقاهيان بكار آيد بر همهء صوفيان متقدّم ومتأخّر برتر شمرديم . حضور هميشگى أو در اين هفت قرن أخير پهنهء معارف ومعاملات عرفانى در همين راستا توجيه مىشود ، چه آثار أو همواره بيش از دست نوشته‌هاى ناموران متقدّمى همچون تلمسانى وجندي وفرغانى ومعاصران قدرتمندى همچون سمنانى دستگرد طالبان بوده است ، وباز همين جامعيّت در علوم صوفيان - به اضافهء تبحّر در علوم گوناگون رسمي - كه از سوئى با تحقيقات شخصي أو واز سوئى ديگر با تحرير وتقريرى روان همراه شد باعث

--> ( 1 ) . بنگريد : مجموعه رسائل أبو عبد الرّحمن سلمى ج 2 ص 335 . رسالهء « الملامتية والصّوفية » . ( 2 ) . اين دو رساله در مجموعهء « رسائل جوانمردان » بچاپ رسيده است . ( 3 ) . دربارهء اين آثار در بخشي ديگر از همين مقدمه سخن داشته‌ام . بنگريد : بخش كتابنامه وآثار